Press

The Season of Creation: From words to action

Ara bil-Malti

The Season of Creation calls for concrete action to protect our common home. In this context, Comino is at a critical moment: commercial pressures, greenwashing, weak enforcement, and rushed decisions are threatening its natural character and public access, despite its status as a protected Natura 2000 site. The Blue Lagoon has become overcrowded and polluted, while the relocation of the Santa Marija campsite and the concessions granted there have raised concerns about indirect privatisation linked to the proposed project.

Recently, the country has shown courageous leadership by intervening so that places like Manoel Island, White Rocks, and Fort Campbell are returned to the public. The same approach should apply to Comino, an area of extraordinary natural value that has historically been protected from speculation and kept as public land for the people … a principle clearly affirmed by Dom Mintoff’s intervention in the 1970s and 1980s.

The central message is that Comino’s future requires a clear decision: real environmental protection, not illusion, and leadership that places the common good first. A sustainable solution exists, but it requires strong political will to become reality.


The Season of Creation (1 September to 4 October) is an invitation from the Church to thank God for creation, to recognise its beauty and importance, and to understand that this gift can no longer be treated without respect or exploited. It is a time of reflection on how we are using or abusing resources, and a time of prayer for the protection of creation. But it must also be a time of concrete conversion: that as Christians we defend creation not only with words, but with choices that show responsibility, justice, and care for the common good.

We must unite to confront the greed that is threatening this common home and those who live in it. For Pope Francis, faith demands action that reflects the environmental values we believe in. Regardless of our personal beliefs, we cannot fail to act against practices that threaten our home. Complaining and grumbling alone lead nowhere. On the other hand, those in positions of leadership or authority must understand and uphold their duty to ensure that the decisions they take are for the common good rather than favouring and colluding with those having powerful contacts and means to negatively influence and hinder such decisions. Creation is a gift and a blessing for everyone; therefore every action to protect it is an act of justice. For example…

What will happen to Comino?

With the decisions already taken and those still to be taken regarding Comino, a situation is developing where it is necessary to move from beautiful words, from strong doses of greenwashing, from manoeuvres behind the scenes and from a lack of honest information, to courageous action that seriously and committedly protects the common good and the natural heritage of our country. Such action requires clear and decisive political intervention, beyond partisan interests.

Throughout its modern history, Comino has always been targeted by those who want to use it for their own interests and profit from it. Once again, the island finds itself at a decisive moment, as commercial pressures and so‑called development proposals are threatening its natural character and public access.

Historical memory reminds us that in the 1970s and 1980s, the Prime Minister of the time, Dom Mintoff, upheld a clear principle regarding Comino: strategic land and coastal spaces must remain in the hands of the people. At that time, the government refused the privatisation of parts of Comino and insisted that the island is a national treasure that cannot be handed over to those with speculative interests. This vision was rooted in social justice and in the protection of natural heritage.

Comino is officially a protected nature reserve under Natura 2000, with the status of Special Area of Conservation and Special Protection Area. This should make it one of the most sensitive and protected zones in the country. However, despite this status, interventions linked to private development on the island have been approved, going against the spirit of this protection. The contrast between legal protection and the real pressure on the island clearly shows that Comino, despite being a nature reserve, is under serious threat that requires decisive and courageous political action.

Today, thanks to courageous decisions, the country is reclaiming public spaces such as Manoel Island, White Rocks, and Fort Campbell. But if this is being done in places already built up, how much more important is it not to allow Comino, a relatively untouched area of extraordinary natural value, to slip from our attention simply because it is cut off from the mainland.

The main problem in Comino remains weak monitoring and sporadic enforcement. When enforcement is lacking, legal protection exists only on paper, and this attracts individuals with speculative interests who feel free to do as they please. This is precisely why courageous political leadership is needed: leadership that is not afraid to say no, that protects the common good, and that ensures environmental protection is real, not an illusion.

The Blue Lagoon: A lost case?

The natural beauty of the Blue Lagoon is a magnet for people … and unfortunately for speculators. The site has been allowed to turn into a dense jungle of kiosks, umbrellas, and deckchairs, and into a ridiculous situation where every intervention must first appease their owners. Despite some initiatives, the excessive overcrowding, the amount of pineapple waste (and other rubbish) everywhere, and the increase in rats are proof of how ineffective these efforts have been. To find a solution, surprise spot‑checks and serious restrictions on concessions are needed, placing the public as the first priority.

Santa Marija: An exclusive place for those who can afford it?

In this site, several commendable interventions were carried out by ERA, so that an area that was previously a campsite could be restored to a salt marsh as it once was. However, the decision to relocate the campsite to the ‘Tal‑Ful’ site was rushed and insufficiently thought out. It did not consider that this move increased pressure on an area already overcrowded, let alone the difficulty of carrying camping equipment from the Blue Lagoon to the campsite.

With the steps taken so far, a serious suspicion is emerging that Santa Marija Bay is becoming an effectively private area for those who can pay, and that the removal of the campsite was done to accommodate the interests of those with means. This goes against the spirit of environmental protection and the principle that natural spaces must remain accessible to everyone.

For those with genuine goodwill, a solution exists that respects both the environment and public access: a managed campsite at Santa Marija, monitored daily to protect it from excessive noise, vandalism, littering, and semi‑permanent structures by those who think only of themselves. Anyone camping would be required to leave their ID card with the site managers and retrieve it after verification that everything was left as it should be. Camping could be subject to a fee that goes directly towards site maintenance.

This site could be established on land abandoned for years, part of the area planned for villa development (i.e., a zone between the police station and the chapel). Some might quickly point out that this is private land, but where permits and concessions are concerned, the principle of give‑and‑take should apply, not take‑take‑take. Only in this way can public rights be protected. Unfortunately, permits and concessions are often granted without considering the best use of the land. For example, how can we close our eyes to a project planning 44 swimming pools barely a hundred metres from the sea?

Conclusion

The initiative to return national spaces to the public is a positive step. Extending this same vision to Comino would be an act of moral coherence and respect for creation and the common good. At times, the case of Comino seems almost lost: a protected nature reserve still facing development pressures, decisions that go against the spirit of environmental protection, and a lack of transparency that leaves the public feeling betrayed. But precisely when everything seems lost, creation calls us to action. The future of Comino cannot be allowed to be erased; it requires courageous political leadership that protects the common good and the natural heritage of our country.

Inteko: a Maltese organisation promoting integral ecology and community action for the protection of creation.


L-Istaġun tal‑Ħolqien: Mill-paroli għall-azzjoni

Read in English

L-Istaġun tal-Ħolqien isejjaħ għal azzjoni konkreta biex nipproteġu d-dar komuni tagħna. F’dan il-kuntest, Kemmuna tinsab f’mument kritiku: pressjonijiet kummerċjali, greenwashing, nuqqas ta’ infurzar u deċiżjonijiet mgħaġġla qed jheddu l-karattru naturali u l-aċċess pubbliku tagħha, minkejja l-istatus ta’ riserva naturali protetta taħt Natura 2000. Il-Blue Lagoon saret żona esaġerata fl-użu u fl-iskart, filwaqt li r-rilokazzjoni tal-campsite ta’ Santa Marija u l-konċessjionijiet li saru fiha qajmu tħassib dwar privatizzazzjoni indiretta relatata mal-progett ippjanat fiha.

Dan l-aħħar, il-pajjiż wera tmexxija kuraġġuża meta intervjena sabiex postijiet bħall-Manoel Island, il-White Rocks u l-Forti Campbell jkunu rritornati għall-pubbliku. L-istess approċċ għandu japplika għal Kemmuna, art ta’ valur naturali straordinarju li storikament kienet protetta mill-ispekulazzjoni u miżmuma bħala art pubblika għall-poplu ... prinċipju affermat b’mod ċar mill-intervent ta’ Dom Mintoff fis-snin sebgħin u tmenin.

Il-messaġġ ċentrali hu li l-futur ta’ Kemmuna jeħtieġ deċiżjoni ċara: protezzjoni ambjentali reali, mhux illużjoni, u tmexxija li tpoġġi l-ġid komuni l-ewwel. Soluzzjoni sostenibbli teżisti iżda teħtieġ rieda politika soda biex issir realtà.


L‑Istaġun tal‑Ħolqien (1 ta’ Settembru sal-4 ta’ Ottubru) huwa stedina mill-Knisja sabiex nirringrazzjaw lil Alla għall‑ħolqien, nagħrfu l‑ġmiel u l-importanza tiegħu, u nifhmu li dan id‑don ma jistax jibqa’ jkun trattat bla rispett u sfruttat. Huwa żmien ta’ riflessjoni dwar kif qegħdin nużaw jew nabbużaw mir-riżorsi, u talb għall-ħolqien. Iżda għandu jkun ukoll żmien ta’ konverżjoni konkreta: li bħala Nsara niddefendu l‑ħolqien mhux biss bil-kliem, iżda b’għażliet li juru responsabbiltà, ġustizzja u kura għall‑ġid komuni.

Jeħtieġ nikkumbattu r-regħba li qed thedded lil din id-dar komuni u lil min jgħix fiha. Għal Papa Franġisku, il-fidi titlob azzjoni li tirrifletti l-valuri ambjentali li nemmnu fihom. Madankollu, hu x’inhu t-twemmin tagħna, ma nistgħux ma neħdux azzjoni kontra prattiċi li qed jheddu lil darna. Billi ngergru u nitkażaw biss ma naslu mkien. Min-naħa l-oħra, min qiegħed f’pożizzjoni ta’ tmexxija jew awtorità, jrid jifhem id-dmir tiegħu li d-deċiżjonijiet li jieħu jkunu għall-ġid komuni, u mhux sabiex jaġevola lil min għandu l‑kuntatti u l-mezzi biex jinfluwenza dawn id-deċiżjonijiet. Il‑ħolqien huwa don għal kulħadd, u għalhekk kull azzjoni biex tipproteġih hi att ta’ ġustizzja. Ngħidu aħna ...

X’se jiġri minn Kemmuna?

Bid-deċiżjonijiet li ttieħdu u li għadhom sa jittieħdu dwar Kemmuna qed jiżviluppa każ fejn jeħtieġ li mill-paroli sabiħ, mid-doża qawwija ta’ greenwashing, minn manuvri minn taħt u min-nuqqas ta’ informazzjoni onesta, ngħaddu għal azzjoni kuraġġuża li tipproteġi bis-serjetà u b’impenn il-ġid komuni u l-wirt naturali ta’ pajjiżna. Azzjoni bħal din teħtieġ intervent politiku ċar u deċiżiv, lil hinn minn interessi partiġġjani.

Matul l‑istorja moderna tagħha, Kemmuna dejjem kienet fil-mira ta’ min irid jużaha għall-interessi tiegħu u jistagħna minn fuqha.. Għal darb’oħra, l‑gżira reġgħet tinsab f’mument deċiżiv, hekk kif pressjonijiet kummerċjali u proposti ta’ (hekk imsejjaħ) żvilupp qed jerġgħu jheddu l‑karattru naturali u l-aċċess pubbliku tagħha.

Il‑memorja storika tfakkarna li, fis‑snin sebgħin u tmenin, il-prim ministru ta’ dak iż-żmien, Dom Mintoff, kien żamm prinċipju ċar dwar Kemmuna: l‑art strateġika u l‑ispazji kostali għandhom jibqgħu f’idejn il‑poplu. Dak iż‑żmien, il‑gvern irrifjuta l‑privatizzazzjoni ta’ partijiet minn Kemmuna u insista li l‑gżira hija teżor nazzjonali li ma jistax jitqassam f’idejn min għandu interessi spekulattivi. Din il‑viżjoni kienet ibbażata fuq il‑ġustizzja soċjali u fuq il‑ħarsien tal‑wirt naturali.

Kemmuna hija uffiċjalment riserva naturali protetta taħt Natura 2000, bi status ta’ Special Area of Conservation u Special Protection Area. Dan suppost jagħmilha waħda mill‑aktar żoni sensittivi u protetti fil‑pajjiż. Madankollu, minkejja dan l‑istatus, ġew approvati interventi marbutin ma’ żvilupp privat fuq il‑gżira li jmorru kontra l‑ispirtu ta’ din il‑protezzjoni. Il‑kuntrast bejn il‑protezzjoni legali u l‑pressjoni reali fuq il‑gżira juri b’mod ċar li Kemmuna tinsab taħt theddida serja li teħtieġ azzjoni politika kuraġġuża.

Illum, frott ta’ deċiżjonijiet kuraġġużi, il‑pajjiż qed jerġa’ jirkupra spazji pubbliċi bħal Manoel Island, il-White Rocks u l-Forti Campbell. Imma jekk dan qed isir f’postijiet li diġà mibnija, kemm hu aktar importanti li ma nħallux lil Kemmuna, art verġni u ta’ valur naturali straordinarju, tiżloq mill‑attenzjoni tagħna sempliċiment għax maqtugħa mill‑art prinċipali.

Il‑problema ewlenija ta’ Kemmuna tibqa’ l‑monitoraġġ dgħajjef u l‑infurzar sporadiku. Meta jonqos l‑infurzar, il‑protezzjoni legali ssir biss fuq il‑karta, u dan jattira individwi b’interessi spekulattivi li jħossuhom liberi jagħmlu li jridu. Għalhekk hemm bżonn tmexxija li ma tibżax tgħid le u li tiżgura li l‑protezzjoni ambjentali tkun reali, mhux illużjoni.

Il‑Blue Lagoon: Każ mitluf?

Is-sbuħija naturali tal‑Blue Lagoon hi kalamita għan-nies ... u għall-ispekulaturi. Il-post tħalla jinbidel f’ġungla folta ta’ kjosks, umbrelel u deck-chairs, u f’sitwazzjoni ridikola fejn kull intervent irid l-ewwel ipaxxi lis-sidien tagħhom. Minkejja xi inizjattivi li ttieħdu, l-iffullar esaġerat tan-nies, l-ammont ta’ qxur ta’ pineapples u skart ieħor ma’ kullimkien u ż-żieda tal-firien huma prova ta’ kemm ma kenux effettivi. Biex tinstab soluzzjoni jeħtieġ li jsiru spot-checks regolari għall-għarrieda u jiġu infurzati restrizzjonijiet serji fil-konċessjonijiet li poġġu lill-pubbliku bħala l-ewwel priorità.

Santa Marija: Post esklussiv għal min jiflaħ iħallas?

F’dan is-sit saru diversi interventi ta’ min ifaħħarhom mill-ERA, sabiex żona li kienet campsite tinbidel f’bur salmastru kif kienet fl-imgħoddi. Madankollu, id-deċiżjoni li l-campsite tiġi rilokata fis-sit ‘Tal-Ful’ kienet mgħaġġla u mhux maħsuba biżżejjed. Ma tqisx li b’din il-mossa żdiedet il-pressjoni fuq żona li hi diġà mifqugħa bin-nies; aħseb u ara l-battikata biex wieħed iġorr l-apparat tal-kamp mill-Blue Lagoon għall-campsite.

Bil-passi li ttieħdu s’issa, qed jinħoloq suspett serju li l-Bajja ta’ Santa Marija sejra ssir żona effettivament privata għal min jista’ jħallas, u li t-tneħħija tal-campsite saret biex takkomoda l-interessi ta’ min għandu l-mezzi. Dan imur kontra l-ispirtu tal-protezzjoni ambjentali u l-prinċipju li l-ispazji naturali għandhom jibqgħu ta’ kulħadd.

Għal min għandu tassew rieda tajba, teżisti soluzzjoni li tirrispetta kemm l-ambjent kif ukoll l-aċċess pubbliku: kamp immaniġġjat f’Santa Marija, immonitorjat kuljum biex jiġi protett minn storbju żejjed, vandaliżmu, rimi ta’ skart u strutturi semi-permanenti ta’ min jaħseb fih innifsu biss. Kull min jikkampja jħalli l-karta tal-identità tiegħu u jerġa’ jeħodha lura wara verifika li kollox baqa’ kif suppost. L-ikkampjar jista’ jkun bi ħlas li jmur direttament għall-manutenzjoni tal-post.

Dan is-sit jista’ jitwaqqaf fuq art li ilha abbandunata s-snin, parti mis-sit fejn hu ppjanat l-iżvilupp tal-vilel ... żona bejn l-għassa tal-pulizija u l-kappella. Xi wħud malajr jgħidu li dik hija art privata, iżda fejn jidħlu permessi u konċessjonijiet għandu jibda jaħdem il-prinċipju ta’ give and take, mhux ta’ take-take-take. Hekk biss nistgħu nħarsu d-drittijiet tal-pubbliku. Sfortunatament, ħafna drabi jingħataw permessi mingħajr ma jiġi kkunsidrat l-aħjar użu tal-art. Ngħidu aħna, kif nistgħu nagħlqu għajnejna quddiem proġett li jippjana 44-il swimming pool madwar mitt metru biss ’il bogħod mill-baħar?

Konklużjoni

L-inizjattiva li spazji nazzjonali jingħataw lill-poplu huwa pass pożittiv. Estensjoni naturali ta’ din il-viżjoni għal Kemmuna tkun att ta’ koerenza morali u ta’ rispett lejn il-ħolqien u l-ġid komuni. F’ċerti mumenti, il-każ ta’ Kemmuna jidher kważi mitluf: riserva naturali protetta li xorta waħda qed tiffaċċja pressjonijiet ta’ żvilupp, deċiżjonijiet li jmorru kontra l-ispirtu tal-protezzjoni ambjentali, u nuqqas ta’ trasparenza li jħalli lill-pubbliku jħossu tradut. Imma proprju meta kollox jidher mitluf, il-ħolqien isejħilna għall-azzjoni. Il-ġejjieni ta’ Kemmuna ma jistax jitħalla jitħassar; jeħtieġ tmexxija politika kuraġġuża li tħares il-ġid komuni u l-wirt naturali ta’ pajjiżna.

Inteko: organizzazzjoni Maltija li tippromwovi l-ekoloġija integrali u l-azzjoni komunitarja għall-protezzjoni tal-ħolqien.

All press releases

Subscribe to our Newsletter